Lewis Edwards

A comprehensive study of the work of Lewis Edwards (1809-87), Wales''s foremost scholar of the nineteenth century, and one who raised the standard of Nonconformist Wales erudition. A Calvinistic Methodist in his upbringing and through conviction, he was a pious man belonging to his era.

Lewis Edwards (180987) oedd pennaf ysgolhaig Cymrur bedwaredd ganrif bymtheg ac yn un a gododd safonau y Gymru Ymneilltuol au gosod ar seiliau dysg rhyngwladol. Yn Fethodist Calfinaidd o ran ei fagwraeth ai argyhoeddiadau, yfodd yn ddwfn o dduwioldeb ei gyfnod. Mynnodd gymathu ei ysbrydolrwydd dysg, a thrwy hynny bun anniwall am ei addysgu ei hun, yn gyntaf mewn ysgolion gwlad lleol yng Ngheredigion, ei sir enedigol, yna ym Mhrifysgol Llundain, ond yn bennaf ym Mhrifysgol Caeredin, sef yr unig brifysgolion a oedd yn agored i Ymneilltuwyr Protestannaidd na allent gydymffurfio, o ran cydwybod, r Eglwys Wladol. Oni bai am hynny i Brifysgol Rhydychen yr i. Yn ogystal ag ymorol am ddysg, mynnodd gyfuno ei grefydd brofiadol, Fethodistaidd, diwylliant secwlar, yn llenyddol ac yn athronyddol, rhywbeth a wnaeth yn bur lwyddiannus yn ystod ei gyfnod wrth draed yr awdur Christopher North ar ysgolhaig Thomas Chalmers yn yr Alban (18336).